นางอ้อยใจ  ผลรินทร์ : จังหวัดน่าน

นางอ้อยใจ  ผลรินทร์
อายุ  ๕๑ ปี เริ่มเป็น อสม.เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๕ รวมระยะเวลาการเป็น อสม. ๒๑ ปี
การศึกษา ประถมศึกษาปีที่ ๗
ที่อยู่ ๑๐/๖ ถนนรอบกำแพงเมืองด้านใต้ ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดน่าน
เบอร์โทรศัพท์  ๐๘๙-๗๐๐๖๔๖๐
อาชีพ ค้าขาย

ตำแหน่งหน้าที่ที่สำคัญในชุมชน
    : ประธาน อสม. ชุมชนภูมินทร์-ท่าลี่
    : รองประธาน อวม. เขตเทศบาลเมืองน่าน
    : คณะกรรมการกองทุนออมบุญวันละ ๑ บาท เขตเทศบาลเมืองน่าน
    : คณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคเขตเทศบาลเมืองน่าน
    : คณะกรรมการโครงการสร้างความรู้ความเข้าใจเรื่องหลักประกันสุขภาพ เขตเทศบาลเมืองน่าน
    : คณะกรรมการโครงการฟื้นฟูสภาพผู้ป่วยอัมพฤกษ์-อัมพาต เขตเทศบาลเมืองน่าน
    : คณะกรรมการชุมชนบ้านภูมินทร์-ท่าลี่ รวมใจสู้ภัยน้ำท่วม


    กระบวนการพัฒนางานในสาขาที่คัดเลือก
    ชุมชนบ้านภูมินทร์-ท่าลี่ ตั้งอยู่ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดน่าน เป็นชุมชนเก่าแก่มีอายุนานถึง๖๕๕ ปี เป็นชุมชนขนาดใหญ่ มีทั้งหมด ๓๓๕ หลังคาเรือน ประชากรทั้งหมด ๑,๐๙๕ คน  พื้นที่ส่วนหนึ่งเป็นที่ราบลุ่มติดริมแม่น้ำ จึงมักประสบปัญหาอุทกภัยเกือบทุกปีในฤดูน้ำหลาก

    ศสมช. บ้านภูมินทร์-ท่าลี่ เริ่มเปิดบริการเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๗ โดยใช้บ้าน อสม. ท่านหนึ่ง  และศาลาวัดเป็นที่ทำการชั่วคราว พอปี ๒๕๔๒ เริ่มมีการก่อสร้าง ศสมช. เป็นเอกเทศ จากการระดมทุนในชุมชน และเปิดให้บริการในปี ๒๕๔๓ ต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน มีกองทุนหมุนเวียนใน ศสมช. จำนวน ๒๘,๘๘๖ บาท มีสมาชิกในกลุ่ม อสม. ทั้งสิ้น ๑๐ คน โดยมี อสม. อ้อยใจ ผลรินทร์ ทำหน้าที่เป็นประธาน อสม. ของชุมชน
   
    ปัจจุบัน ศสมช. บ้านภูมินทร์-ท่าลี่ ทำหน้าที่ให้บริการสาธารณสุขทั้งภายในและภายนอก ศสมช. เป็นที่ทำการของกองทุนต่าง ๆ เช่น กองทุนหมู่บ้าน กองทุนสัจจะออมทรัพย์ กองทุนยา กองทุนสวัสดิการ อสม. กองทุนผู้สูงอายุ กองทุนปรับเปลี่ยนพฤติกรรม กองทุนช่วยเหลือผู้ประสบภัย เป็นต้น รวมทั้งเป็นแหล่งถ่ายทอดความรู้ และแลกเปลี่ยนเรียนรู้  การให้บริการที่ ศสมช. เปิดทุกวันจันทร์-พุธ และเสาร์ เวลา ๑๕.๓๐ - ๑๘.๐๐ น. โดยเปิดให้บริการตรวจ ประเมินสุขภาพเบื้องต้น ให้คำแนะนำ ปรึกษาด้านสุขภาพ ตรวจรักษาโรคเบื้องต้น แนะนำสิทธิหลักประกันสุขภาพ ให้บริการฟื้นฟูสภาพผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต โดยมีอุปกรณ์ฟื้นฟูสภาพจากภูมิปัญญาท้องถิ่น (ได้แก่ รอก เครื่องบริหารมือ-กล้ามเนื้อหน้าท้อง-กล้ามเนื้อแขน-ไหล่และข้อ กระดารทรงตัว ราวคู่หัดเดิน ไม้นวดฝ่าเท้า ไม้พลอง เป็นต้น)  การส่งต่อผู้ป่วยโดยมีระบบเชื่อมโยงกับเทศบาลเมืองน่านและโรงพยาบาลน่าน สำหรับกิจกรรมออกกำลังกายเพื่อสุขภาพร่วมกัน ทำทุกวันที่บริเวณ ศสมช. เวลา ๑๖.๐๐-๑๘.๐๐ น. นอกจากนั้นยังมีการจัดกิจกรรมกลุ่มดูแลตนเองสำหรับผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เป็นเวลา ๓ วันต่อสัปดาห์ ในเวลาเดียวกับการเปิดบริการ ประกอบด้วย การออกกำลังกาย ทำสมาธิ พูดคุยแลกเปลี่ยนประสบการณ์การดูแลตนเอง พบปะพยาบาลพี่เลี้ยงชุมชน สัปดาห์ละ ๑ ครั้ง เป็นต้น ซึ่งเป้าหมายที่อยากเห็นในการพัฒนา ศสมช. บ้านภูมินทร์-ท่าลี่ คือ เป็นสถานที่รองรับการดำเนินการสิ่งที่ดีงามของชุมชน

    ความโดดเด่นของผลงาน นวัตกรรม และความสำเร็จที่เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม
    จากผลการตรวจคัดกรองประชาชนในชุมชน พบว่า คนในชุมชนส่วนใหญ่เจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรังเช่นเดียวกับหลาย ๆ ชุมชน ได้แก่ เบาหวาน ความดันโลหิตสูง เป็นต้น ทำให้ อสม. อ้อยใจ และทีมงานได้ร่วมมือร่วมใจดำเนินกิจกรรมให้บริการนอก ศสมช. แบบเชิงรุก ได้แก่ กิจกรรมออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ กิจกรรมคุ้มครองผู้บริโภคและอาหารปลอดภัยในชุมชน รณรงค์ปลูกผักสวนครัวปลอดสารเคมีในครัวเรือน ลดการใช้สารเคมีในครัวเรือนและการเพาะปลูก การจัดเวทีเรียนรู้โรคเรื้อรังในชุมชน กิจกรรม อสม. ดูแลผู้ป่วยโรคอัมพฤกษ์-อัมพาตตามโซนที่รับผิดชอบ เป็นต้น นอกจากนั้นยังดำเนินกิจกรรมอื่น ๆ ที่สำคัญ เช่น กิจกรรมเยี่ยมบ้าน ทั้งหญิงตั้งครรภ์ แม่หลังคลอด ผู้สูงอายุ ผู้พิการ ผู้ป่วยโรคติดต่อและโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง การเฝ้าระวังและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชน โดยเน้นหนักไปที่กลุ่มวัยรุ่น เยาวชนในชุมชน สนับสนุนการรวมกลุ่มทำกิจกรรมและชมรมทูบีนัมเบอร์วัน เป็นต้น นอกจากนั้นทั้ง อสม.อ้อยใจ และทีม อสม. ได้ไปร่วมให้บริการ  "ประชาจิตอาสา โรงพยาบาลน่าน" ร่วมกิจกรรมดูแลสุขภาพผู้ต้องขังในเรือนจำจังหวัดน่าน และส่งเสริมชมรมนมแม่ในเรือนจำ เพื่อช่วยเสริมการทำงานของเจ้าหน้าที่ในโรงพยาบาลและปลูกฝังจิตอาสาให้กับกลุ่ม อสม.  การร่วมดำเนินการโครงการชุมชนบ้านภูมินทร์-ท่าลี่รวมน้ำใจสู้ภัยน้ำท่วม เป็นต้น

    ผลจากการดำเนินกิจกรรมของ อสม. อ้อยใจ และทีมงาน อสม. สร้างการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนตัวอย่างที่เกิดขึ้นเป็นรูปธรรม เช่น การป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคเรื้อรัง ผลที่เกิดขึ้นคือ ประชาชนได้มีส่วนร่วมตัดสินใจในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้านอาหารและการออกกำลังกาย มีการประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ทางหอกระจายข่าวอย่างต่อเนื่อง ทุกวันจันทร์-พุธ-และเสาร์ เวลา ๑๕.๓๐-๑๘.๐๐ น. ทุกครัวเรือนมีการปลูกผักสวนครัวไว้รับประทาน มีการออกกำลังกายในชุมชนสัปดาห์ละ ๓-๕ วัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กิจกรรมการปลูกผักปลอดสารพิษในครัวเรือนและชุมชน ได้ถูกกำหนดเป็นแผนพัฒนาของชุมชน และกลายเป็นมาตรการทางสังคมว่า ทุกคนในชุมชนจะลดการรับประทานอาหารประเภทไขมัน หันมารับประทานผักสดและผลไม้อย่างน้อยวันละ ๑/๒ กิโลกรัม โดยเฉพาะผักที่รับประทานต้องเป็นผักสวนครัวปลอดสารพิษที่เพาะปลูกเอง และมีการออกกำลังกายในรูปแบบที่เหมาะสมกับตนเอง สัปดาห์ละ ๓-๕ วัน ๆ ละ ๓๐ นาที และผู้ป่วยโรคอัมพฤกษ์-อัมพาตได้รับการดูแลฟื้นฟูสภาพโดย อสม. และญาติผู้ป่วย จนอาการดีขึ้น การแก้ไขปัญหาโรคไข้เลือดออก ทั้งกลุ่ม อสม. ผู้นำชุมชน และคนในชุมชน ร่วมกันกำหนดมาตรการของชุมชนขึ้นมา คือ หากตรวจพบลูกน้ำยุงในหลังคาเรือนใด หัวหน้าบ้านจะออกหนังสือแจ้งเตือนเจ้าของบ้านให้ทราบและขอความร่วมมือในการควบคุมกำจัดลูกน้ำยุงไม่ให้เกิดซ้ำอีก

    อีกกิจกรรมและผลงานเด่น ซึ่งนับเป็นหนึ่งในนวัตกรรมสุขภาพ คือ การพัฒนาสุขภาพผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองน่านด้วยธนาคารสุขภาพ เป็นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ เพื่อแก้ไขปัญหาการเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง โดยเน้นการออกกำลังกาย คลายเครียดและวัดค่าดัชนีมวลกาย เครื่องมือที่ใช้คือ คู่มือบันทึก ธนาคารสุขภาพ โดยความร่วมมือของชมรม อสม. เขตเมือง ชมรมผู้สูงอายุ โรงพยาบาลน่าน และการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนสุขภาพเทศบาลเมืองน่าน เป็นสมุดสำหรับบันทึกคะแนนจากการทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพเป็นรายบุคคล เปรียบเทียบเหมือนการฝากเงินในธนาคาร แต่เป็นธนาคารสุขภาพ มีการรวมคะแนนตลอดปี และประกาศเกียรติคุณ พร้อมมอบวุฒิบัตร ทั้งเป็นรายบุคคลและภาพรวมเป็นชุมชน

    นอกจากนั้น อสม. อ้อยใจ ยังเป็นผู้คิดค้นนวัตกรรมสุขภาพบนพื้นฐานภูมิปัญญาชาวบ้านหลายอย่าง ได้แก่ "หม้อดินเผารักษาน้ำนมแม่ เพื่อใช้แก้ปัญหาแม่ให้นมบุตรที่ต้องทำงานนอกบ้าน และเมื่อฤดูน้ำหลากที่ผ่านมา น้ำท่วมบ้านเรือน ทำให้ไม่มีกระแสไฟฟ้าใช้ในครัวเรือน ไม่สามารถแช่น้ำนมแม่เก็บรักษาในตู้เย็น อสม. อ้อยใจ จึงมีการคิดค้นและประยุกต์นำหม้อดินเผามาใช้แช่น้ำนมแม่ โดยนำหินแม่น้ำชนิดแบน ใส่ลงไปในหม้อดินประมาณ ๑/๔ ของหม้อดิน เติมน้ำสะอาดลงไป ๑/๒ ของหม้อดิน จากนั้นนำน้ำนมแม่ใส่แก้วหรือภาชนะที่สะอาดพร้อมปิดฝา แช่ไว้ในหม้อดินที่เตรียมไว้ พร้อมกับนำเครื่องวัดอุณหภูมิวางบนแก้วหรือภาชนะ เพื่อไว้ตรวจสอบอุณหภูมิ  สำหรับนวัตกรรมที่มีชื่อว่า ตารางแทนความห่วงใย....จากใจ อสม. เป็นการเตือนความจำสำหรับผู้ป่วยทั้งโรคติดต่อ-โรคไม่ติดต่อและญาติ ที่ต้องรับประทานยาหรือฉีดยาที่บ้าน โดยเฉพาะกับผู้ป่วยที่อยู่ตามลำพังและสายตาไม่ค่อยดี อาจมีปัญหากับการอ่านฉลากยา  วิธีการคือ นำแผ่นกระดาษแข็งขนาดบอร์ดเล็กติดผนังห้อง จากนั้นนำตัวอย่างยาที่ต้องรับประทานหรือฉีดมาติดไว้บนกระดาษ ระบุให้เห็นช่วงเวลาหรือมื้อของยา จำนวนครั้งในและวัน ปริมาณยาที่ฉีด อย่างชัดเจน แล้วนำแผ่นกระดาษไปติดบนผนังที่บ้านในจุดที่มองเห็นชัดเจน ผลทีได้รับคือ ทำให้ผู้ป่วยรับยาทั้งชนิดกินและฉีดได้ถูกต้องตามที่แพทย์สั่ง อีกนวัตกรรมหนึ่งที่อยากนำเสนอคือ บัตรนัดกันลืม เพื่อแก้ปัญหาผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังลืมนัดในการไปรับการดูแลรักษาต่อเนื่อง อสม. อ้อยใจจึงคิดค้นทำที่ใส่บัตรนัดขนาดใหญ่ขึ้นไปติดที่บ้านของผู้ป่วย แล้วเขียนแผ่นกระดาษมีรายละเอียดวัน เวลาที่แพทย์นัด และการเตรียมตัวของผู้ป่วยก่อนพบแพทย์ไปติดไว้ตรงที่ใส่บัตรนัด นอกจากนั้นยังมีมาตรการเสริมของกลุ่ม อสม. คือ จัดทำสมุดบันทึกการแจ้งเตือนผู้ป่วยโรคเรื้อรังของชุมชน เพื่อไว้แจ้งเตือนก่อนวันนัด และการแจ้งผ่านหอกระจายข่าว กรณีผู้ป่วยในรายที่ต้องการให้แจ้งเตือนผ่านเสียงตามสาย ก่อนวันนัด ๑ วัน

    แนวทางในการพัฒนาและขยายผลอย่างยั่งยืน
    กิจกรรมที่มีการดำเนินการต่อและขยายผล ได้แก่ การคืนข้อด้านสุขภาพจากตรวจคัดกรอง ให้กับข้าราชการและนักโทษชาย-หญิงในเรือนจำ และการจัดกิจกรรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้านการออกกำลังกายให้กับนักโทษหญิง  และกิจกรรมส่งเสริมการปลูกผักปลอดสารพิษในโรงเรียน เพื่อไว้ใช้ประกอบอาหารสำหรับครูและนักเรียน ซึ่งผู้บริหารโรงเรียนให้ความสนใจและบรรจุโครงการดังกล่าวเป็นแผนยุทธศาสตร์ของโรงเรียนแล้ว
ปัจจัยที่นำไปสู่ความสำเร็จ ได้แก่
    ๑.ความร่วมมือ ร่วมใจ และการทำงานเป็นทีมของ อสม. ในชุมชนภูมินทร์-ท่าลี่
    ๒.การสนับสนุนและเอาใจใส่อย่างต่อเนื่องของพี่เลี้ยงเทศบาลเมืองน่านและโรงพยาบาลน่าน
    ๓.การให้ความร่วมมือและมีส่วนร่วมของผู้นำชุมชน กลุ่มแกนนำ และประชาชนในชุมชน

l สาขาที่ 5 : การบริการใน ศสมช.และการสร้างหลักประกันสุขภาพ l
l สาขาที่ 1 : การเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคติดต่อ l สาขาที่ 2 : การส่งเสริมสุขภาพ l สาขาที่ 3 : สุขภาพจิตชุมชน l สาขาที่ 4 : การป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชน l
l สาขาที่ 5 : การบริการใน ศสมช.และการสร้างหลักประกันสุขภาพ l สาขาที่ 6 : การคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ l สาขาที่ 7 : ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสุขภาพ l
l สาขาที่ 8 : การป้องกันและแก้ไขปัญหาเอดส์ในชุมชน l สาขาที่ 9 : การจัดการสุขภาพชุมชน l สาขาที่ 10 : นมแม่ สายใยรักแห่งครอบครัว l

ทำเนียบผู้รับผิดชอบงานสุขภาพสุขภาพภาคประชาชนระดับจังหวัด l ประธานชมรมอาสาสมัครสาธารณสุขระดับจังหวัด l ข้อมูลงานสุขภาพภาคประชาชน ภาคเหนือ